Categories: Yuksek Enerji Fizigi

Hadronlarin Kuark Modeli

Yeni hadronlarn çounun proton ve nötronun uyarlm durumlar olduunu söylemitik. Buna göre nötron ve protonunda daha temel parçacklardan olumu birer sistem olmalar gerekir. 1960’larda amerikal fizikçiler GELL-MAN ve ZWEG birbirlerinden bamsz olarak kuark modelini ortaya attlar.Bu modele göre

Tüm hadronlar kuark adnda üç temel parçacn ikili veya üçlü bileimi olarak açklanabilir.

Gell-man ve zweig’ n önerdii üç kuark yukar kuark (u), aa kuark (d) ve acaip kuark (s) adlaryla bilinirler. Herbirinin kütlesi yaklak 500Mev/c2 sipinler ½olup

Herbirine karlk gelen üç anti kuark vardr. Bu üç kuarkn varsaylan özelikleri aada sralanmtr. Bu tabloda en çarpc olan kuark yükleridir. Kuarklar kesirli yük tar gell-man ve zweig in önerisine göre d ve s kuarklarnn yükü –1/3e , u kuark’nki 2/3e dir. Bu cesur bir öneriydi ancak doruluu çeitli yollarla kantland.
yukaridaki tabloya bakarak hadronlarin kuark modelini anlamak kolaydir. Tum baryonlar uc kuarkin bagli durumlari olurlar. Her kuarkin baryon sayisi B=1/3 oldugundan baryonlarin herbirinde B=1 olur. Iki u-kuark ve bir d-kuarkin dusuk enerjili durumu proton bir u-kuark ve iki d-kuarkin en dusuk enerjili durumu notron olur.

Proton = (uud)           notron = (udd)  

Bu yapinin proton ve notron yuklerini dogru verigini gorelim;

qp = (2/3+2/3-1/3) = +e      qn = (2/3-1/3-1/3) = 0



u ve d kuarklarinin kutleleri yaklasik olarak esit oldugundan proton ve notron kutlelerinin yaklasikesit olusu aciklanir.ayrica notron ve protonun spinleri ½  olduguna gore, uc kuarktan ikisinin spinleri anti paralel olmasi gerekir.



?+ parcacigi protonu olusturan ayni uc kuarkin (uud) uyarilmis durumudur.

? ailesinin kuark yapilari soyledir;

?++ =(uuu) ,    ?+ = (uud) ,   ?0 =(udd) , ?- = (ddd)

? parcaciginin spinleri s=3/2 oldugundan, uc kuarkin spinlerinin paralel oldugu anlasilir. ? ve ? turundeki acaip baryonlarda uc kyarktan biri acaip s-kuarki olur. Ornegin ?+ parcacigi     ?+ = (uus)

?+ bu uc kuarkin endusuk enerjili durumudur; ancak  s in kutlesi  d den daha buyuk oldugundan  ?+ parcacigi protondan daha agir olur.  Bu kutle farki ?+ nin bozunarak

Bir proton ve bir ?0 a donusmesine yetecek kadar buyuktur. Fakat bunu icin s in  d ye donusmesi gerekirki buda ancak zayif etkilesimle olabilir. Buna gore ?+ª p + ?0 

Reaksyonu zayif etkilesmeyle oldugundan   ?+ ‘nin daha uzun omru aciklanir

? mezonlari kuark anti kuark ciftlarinden olusur;ornegin

?+ = (u,anti-d )    ? – = (anti-u , d)

olur; aslinda mezon deyimi boyle kuark-antikuark ciftlerinin genel adidir.

Tum kuarklarin baryon sayisi 1/3 anti kuarklarin -1/3 oldugundan mezonlarin baryon sayisi sifirdir.

Kuark modeli sadece hadronlarin hangi kuarklardan olustugunu soylemekle kalmaz.

Hadron multiplet ailelerinin varligida bu teoride ongorulmustur. Ornegin ? dortlusu spini 3/2 olan su kuarklardan olusur;

{ (uuu) ,  (uud),  (udd),  (ddd) } eleman   ?

asagidaki tablolarda multipletleri  ve ozelliklerini gorebilirsiniz;



Kaynak: fizik ve mhendislikte modern fizik(john r. Taylor,chiris zafartos)
belgesi-1362

Belgeci

Leave a Comment
Share
Published by
Belgeci
2 yıl ago

Recent Posts

Abidin Dino

Abidin Dino, (1913 - 1993) ünlü Türk ressam. Çağdaş Türk resminin öncülerinden olan Abidin Dino,…

12 saat ago

Nasrettin Hoca

Türk düşünce tarihinin büyük dehası gerçek bir halk filozofu, yalnız yaşadığı 13. yüzyılın değil bütün…

24 saat ago

Necip Fazıl Kısakürek

26 Mayıs 1905'te İstanbul'da doğdu. Çocukluğu, büyük babasının İstanbul Çemberlitaş'taki konağında geçti. İlk ve orta…

1 gün ago

Ömer Seyfettin

Ömer Seyfettin 1884 yılında Gönen'de (Balıkesir) doğdu. Asker olan Ömer Şevki bey'le Fatma hanım'ın ikisi…

2 gün ago

Bumerang Nasıl Geri Dönebiliyor ?

Bilinenin aksine bütün bumeranglar geri gelmezler. Fırlatana geri dönebilen bumeranglar sadece Avustralya yerlileri Aborijinler tarafından…

2 gün ago

Japonya’da 6.1 Büyüklüğünde Deprem Oldu

Japonya'nın kuzeyinde Richter ölçeğine göre 6.1 büyüklüğünde bir deprem oldu. Japonya Meteoroloji Dairesi, Fukuşima sahili…

3 gün ago