KURUTMA ve KULLANILAN KURUTUCULAR

01. Giriş

Organik maddelerin veya bunların organik çözücülerdeki çözeltilerinin sudan uzaklaştırılması olayına kurutma denir. Bu olayı gerçekleştirmek için çeşitli kimyasallar kullanılır. Bu kimyasallara kurutucu maddeler denir. Kurutucular çözeltideki suyu iki şekilde ortamdan uzaklaştırırlar.

Kurutucu maddeler ortamdaki suyu zayıf bir bağ ile kristal suyu şeklinde yapılarına bağlarlar.
Ortamdaki su ile reaksiyona girerek kurutma işlemini yaparlar. Fakat bu reaksiyon sonucunda kurutucunun kimyasal yapısı tamamen bozulur.

02. Organik Katı Maddelerin Kurutulması

Organik katı maddelerin kurutulması, sıvı veya çözelti içindeki organik maddelerin kurutulmasından daha kolay bir şekilde olur. Bunun için basit yöntemler vardır. Örneğin bir saat camı üzerinde açık havada kurutma işlemi gerçekleştirilebilir. Diğer bir yöntem ise kimyasalların erime sıcaklığının 20-30 º C altındaki bir sıcaklıkta belli bir süre etüvde tutularak kurutulabilirler. Aslında bu tür katı maddeler için en güvenilir yol vakum desikatöründe suyun uzaklaştırılmasıdır. Bu tür desikatörlerde kurutucu olarak kalsiyum klorür, silka jel veya sodyum hidroksit kullanılabilir. Desikatörün içerisine kurutulacak örnek koyularak vakum uygulanır.

03. Organik Sıvıların ve Organik Madde Çözeltilerinin Kurutulması

Organik çözeltilerden su uzaklaştırmak için kullanılacak kurutucular direkt olarak çözeltinin içerisine atılır. Bu nedenle seçilmesi gereken kurutucu çok önemlidir. Seçilecek olan kurutucu ile çözelti arasında hiç bir şekilde kimyasal bağ oluşmamalıdır, çözelti içerisinde çözülmemelidir, çözeltide katalizör görevi görmemelidir ve son olarak hızlı ve etkili bir kurutma yapmalıdır.

Bir kurutucu için iki önemli kavram vardır. Bunlardan birincisi su tutma kapasitesidir. Kendi ağırlığına oranla absorbladığı su miktarına su tutma kapasitesi denir. Diğer bir kavram ise kurutma gücüdür. Kurutucuların su ile verdikleri buhar basınçları ne kadar düşükse kurutma gücü o kadar fazladır.

04. Organik Çözeltiler İçin Uygun Kurutucular

Kurutucu Maddeler	Yeniden kullanımı / Sabit ağırlığa gelme sıcaklığı (°C)	Uygulanabilir	Uygulanamaz	Kalıntı su: (su buharı, mg / kuru hava, lt)	Uzaklaştırılan su, g / kurutucu (g)
Alüminyum	yok	Alkoller
Alüminyum oksit	var / 650 Peroksiti uzaklaştırmak için kullanılan alüminyum oksitler yeniden kullanılmamalıdır.	Hidrokarbonlar eterler ve diğer çözücüler	Epoksit, karbonil veya tio grupları, karbondioksit içeren bileşikler	0.003	0.2
Kalsiyum	yok	Alkoller
Kalsiyum klorür	var / 250	Doymuş, olefilik ve aromatik hidrokarbonlar, alkil halojenler, esterler	Amonyak, aminler, alkoller, aldehitler, fenoller, bazı esterler, ketonlar	0.14-0.25	0.15-0.30
Kalsiyum hidrür	yok	Organik çözücüler, ketonlar, esterler	Aktif hidrojen içeren bileşikler		0.85
Kalsiyum oksit	var / 1000	Amonyak, aminler, alkoller, nitro oksit	Asitler, asit türevleri, aldehitler, ketonlar	0.2	0.3
Kalsiyum sülfat	var / 190-230	Genel uygulamalar		0.07	0.07
Magnezyum	yok	Alkoller
Magnezyum oksit	var/ 800	Bazik sıvılar, hidrokarbonlar, alkoller	Asidik bileşikler	0.008	0.45
Magnezyum Perklorat	var / 240 @ 0.1 mbar	Hava, amonyak	Organik bileşikler (patlayıcı, tehlikeli)	0.0005	0.24
Magnezyum sülfat	var / ilk olarak 200, ardindan kırmızı olana kadar	Asit, asit türevleri, aldehit ve ketonları içeren hemen hemen tüm bileşikler		1.0	0.15-0.75
Potasyum karbonat	var / 100 den daha yüksek sıcaklıklarda	Bazik çözücüler (amonyak, aminler) nitriller, klorlanmış hidrokarbonlar, aseton	Asitler		0.16
Potasyum hidroksit	yok	Bazik sıvılar (aminler gibi)	Asitler, esterler, amidler, fenoller	0.002
Sikapent fosfor pentoksit	yok	Gazlar, nötral ve asidik doymuş alifatik ve aromatik hidrokarbonlar, asetilen, anhidritler, nitriller, alkil ve aril halojenler, karbon disülfitler	Alkoller, aminler, asitler, ketonlar, eterler, hidrojen klorit, hidrojen florit	Maksimum 0.00025
Silika jel	var / 150-250	Organik sıvılar için geniş kullanım alanı var	Hidrojen florit	0.002	0.2
Sodyum	yok	Eterler, doymuş alifatik ve aromatik hidrokarbonlar, üçüncül aminler	Asitler, asit türevleri, alkoller, aldehitler, ketonlar
Sodyum hidroksit	yok	Bazik sıvılar (aminler gibi)	Asitler, asit türevleri, fenoller
Sodyum oksit	yok	Eterler, aminler, nitriller, amidler, alkoller	Asitler, asit türevleri, fenoller
Sodyum sülfat	var / 150	Alkil ve aril halojenler, yağ asitleri, esterler, aldehitler, ketonlar		12	1.25
Sodyum-potasyum karışımı	yok	Eterler, doymuş alifatik ve aromatik hidrokarbonlar	Asitler, asit türevleri, alkoller, aldehitler, ketonlar, alkil ve aril halojenler		0.08

MERCK KURUTUCU MADDELER

Katalog No	İsim
M106107	Absorpsiyon Tüpü H₂O için
M101078	Aluminyum oksit 90 aktif Asidik (aktivite I)
M101076	Aluminyum oksit 90 aktif bazik (aktivite I)
M101077	Aluminyum oksit 90 aktif Nötr (aktivite I)
M102791	Bakır Sülfat GR
M100540	Di-fosforlu Pentoksit
M100570	Di-fosforlu Pentoksit GR
M102053	Kalsiyum Granüler
M802100	Kalsiyum Hidrit
M102109	Kalsiyum Oksit
M102160	Kalsiyum Sülfat Dihidrat
M102161	Kalsiyum Sülfat Dihidrat
M105815	Magnezyum ( toz – partikül ebatı 0,1-0,3 mm)
M805817	Magnezyum (Turnings)
M105865	Magnezyum Oksit GR
M105874	Magnezyum Perklorat hidrat
M105873	Magnezyum Perklorat hidrat
M105886	Magnezyum Sülfat ehptahidrat GR
M105704	Molecular sieve 0,3 nm
M105708	Molecular sieve 0,4 nm
M105705	Molecular sieve 0,5 nm
M105703	Molecular sieve 1.0 nm
M105032	Poatsyum hidroksit pelet ekstra saf
M105033	Poatsyum hidroksit pelet GR
M804815	Potasyum Çubuk
M104924	Potasyum karbonat ekstra saf DAB 6
M104928	Potasyum karbonat GR
M100719	SICACIDE Indikatörlü
M100543	SICAPENT İndikatörlü
M107735	Silika jel (boncuk) yaklaşık 2-5 mm
M101925	Silika jel nem indikatörlü, (mavi jel) yaklaşık 1-3 mm
M822284	Sodyum Çubuk
M106260	Sodyum Çubuk Çapı 2,5 cm
M106482	Sodyum Hidroksit Pelet Ekstra saf
M106498	Sodyum Hidroksit Pelet GR
M822286	Sodyum Sülfat Susuz
M106649	Sodyum Sülfat Susuz GR
M106639	Sodyum Sülfat Susuz GR Granüler
M100731	Sülfirik Asit %95-97 GR
M100713	Sülfirik Asit %95-98 ekstra saf