Hadronlar kuarklardan olustuguna gore bunlari bolup yalniz baslarina gozlemek dusuncesi dogal olarak akla gelir.kuarklar kesirli yuke sahip olduklari icin birkez ayrildiktan sonra taniyabilmek kolay olurdu. fakat yapilan genis capta arastirmalaraRagmen kesirli yuke sahip hic bir parcacik gozlenememistir. Bunun bir aciklamasi bir hadronu bolmek icin gerekli olan enerjinin deneysel olanaklarin cok ustunde oldugudur. Fakat bu mantikli…
Yeni hadronlarin diger carpici ozelligi, kutleleri esit ve farkli yuklerde aileler yani multiplet olusturmalidirlar. Ornegin ?+ parcacigi dort kisilik bir ailenim uyesidir:?++, ?+, ?0, ?- parcaciklarinin kutleleri yaklasik 1232 Mev/c2,fakat yukleri +2e, +e, 0, -e olur. Daha yakindan bildigimiz bir ornek notron ve protonun olusturdugu dublet, veya ?+ , ?0, ? – pionlarinin olusturdugu triplet…
1950’lerde bulunan yeni hadronlarin en sasirtici ozelligi ortalama omurlerinin bir birinden cok farkli olusuydu. Kuvetli etkilesim bilinen siddeti goz onune alinarak yapilan hesaplara gore kararsiz hadronlarin ortalama omurleri 10-23s mertebesinde olmaliydi. Oysa ? ve ? parcaciklarinin ortalama omurleri 10-10 s, yani 13 mertebe daha yuksek olabiliyordu. Bu anlasilmaz uzun omurlerinden dolayi bunlara acayip parcaciklar adi…
Yeni parcaciklarin bir bolumu o kadar hizli bozunur ki kabarcik odasinda iz birakmadan yok olurlar. Rezonans denen bu parcaciklarin nasil tanindigima bir ornek olarak ?+ parcacigini ele alalim. Bu parcacik soyle bir reaksyonda ortaya cikar; e + p ª e + ?+ 9 ? + p?+’nin bozunma sekillerinden biri ayni denklemde gosterilmistir. ?+ ‘nin omru…
Hadron parcacik ailesi kuvetli etkilesimlere katilan parcaciklardan olusur;bunlar arasinda bildigimiz proton notron ve pion da vardir. 1950’lerde yapilan hizlandiricilarda Gev enerji mertebesine ulasildiginda yeni bircok hadronun pespeseGozlendigi bir devir basladi. Bu parcaciklarin nasil bulundugunu ve ozelliklerini gozden gecirelim:UZUN OMURLU YENI HADRONLAR Yeni bulunan hadronlardan birkismini ortalama omurleri 10-8 ile 10-10 saniye arasindadir; bu sure parcacik fizigi…
Muon ve pionun bulunmasindan sonra bunlari diger parcaciklar izledi. Sayisi cogalan bu parcaciklarin dogadaki temel etkilesme turlerine gore gruplandirilabilecegi kisa surede anlasildi. Bu kisimda temel etkilesimleri ele alacagiz. 1930’larin ortalarinda bilinen elektromagnetik ve gravitasyon kuvetlerinin yanisira iki kuvetin daha olmasi gerektigi anlasildi. Birincisi cekirdekteki nukleonlari bir arada tutankuvetli etkilesme olmaliydi. Ikincisi ? bozunmasi kuvetli, elektromagnetik veya…
Her parcacigin bir antiparcacigi olmasi antimadde olasiligini da gundeme getirir.Normal madde proton ,notron ve elektronlar olduguna gore antimaddeninde antiproton,antinotron ve pozitrondan olusmasi beklenir. Gercektende antihelyum cekirdegi gozlenmistir. Normal maddenin oldugu yerde antioaddenin kararsiz olmasi beklenir, fakat yalitilmis halde kararli olur. Buna gore evrenin uzak koselerinde yalniz antimaddeden olusmus galaksiler olabilir ancak su ana kadar gozlenememistir.…
Chamberlain ve segre antiprotonu bulduklari icin 1959 nobel odulunu aldilar. Bu arastirmacilar ayni deneyler dizisinde antinotronu da soyle bir reaksyonla gozlediler: (+p)+(+p)ª(+p)+(+p)+notron+antinotrongunumuzde her parcacigin bir anti parcacigi oldugu kanitlanmis sayilmaktadir. Ornegin kutlesi 139,6 Mev , spini 0 ve yuku +e olan (+?) parcaciginin anti parcacigi (-?) ayni kutle ayni spin ve –e yukle gozlenmistir.Bazi…
Elektronun bir anti parcacigi olduguna gore tumparcaciklarin anti parcacigi varmidir? Bu sorunun yanitinin olumlu oldugu anlasilmaktadir. Her temel parcacik icin, onunla ayni kutle ve spine sahip fakat zit yuklu bir parcacik vardir.(buna gore notr parcacigin antiparcacigida notr olur) ayrica , bir parcacik kendi anti parcacigiyla karsilastiginda bir birlerini yok eder ve tum enerjileri foton seklinde…
Bu kisimda antiparcacigin ilk ornegi olan pozitronu yakindan inceleyecegizPozitronun bulunusuPozitronun varligi deneysel olarak kanitlanmadan once bir hipotez olarak ortaya atilmisti.1928’de Dirac Schrodinger denklemini genisletti.Dirac’in amaci schrodinger denklemini gorelilik teorisiyle uyumlu hale getirmekti, ama daha fazlasini elde etti.Dirac’in denklemi spin kuantum sayisini s=½ olarak veriyordu ve boylece elektron spinini ongormus oluyordu. Dirac denklemi elektrona uyguladiginda yuku +e olan…